Aktualności
Do pobrania
Czytelnia
Wyniki sondaży
Archiwum
Linki
Mapa strony
Klauzule RODO


Wakacje 2013 na Głodówce


 

 

Zasady kwalifikacji kandydatów na rodziny zastępcze
projekt

Zasady kwalifikacji kandydatów na rodziny zastępcze

Opracował Krzysztof Skarzyński, psycholog w Ośrodku Rodzinnej Opieki Zastępczej Towarzystwa NASZ DOM w Warszawie

 

Proces oceny i w rezultacie podjęcie decyzji o zakwalifikowaniu kandydatów na rodzinę zastępczą powinien doprowadzić do stwierdzenia, że objęte nim osoby dobrze spełnią zadania stawiane przed nimi. Z tego wnikają co najmniej 2 ważne założenia:

1.      zadania stawiane przed rodzinami zastępczymi są jasno i precyzyjne określone

2.      proces oceny i kwalifikacji jest obiektywny i wystandaryzowany, a przy tym zgodny z zadaniami stawianymi przed kwalifikowanymi osobami.

W sprawie dokładnego określenia zadań rodzin zastępczych nie będę tutaj się rozwodził, gdyż jesteśmy wspólnie w trakcie opracowywania standardów rodzinnej opieki zastępczej. Chciałbym tylko zwrócić uwagę na fakt, że określając zadania przyszłej rodziny zastępczej trzeba różnicować typy rodzin zastępczych i pod tym kątem planować przygotowanie rodziny. Z całą pewnością inaczej (w szczegółach) przeprowadzimy przygotowanie małżeństwa, które wychowało 2 dorosłych już dzieci i, chcąc zrobić coś dobrego, decyduje się na opiekę nad dzieckiem, a inaczej przeprowadzimy przygotowanie młodych ludzi starających się o status zawodowej wielodzietnej rodziny zastępczej.

Proponowany przeze mnie proces oceny i kwalifikacji kandydatów na rodzinę zastępczą obejmuje 3 etapy: rozmowę wstępną, szkolenie oraz diagnozę psychologiczną.

Rozmowa wstępna to zwykle pierwszy kontakt kandydatów z Ośrodkiem (przez Ośrodek będę rozumiał wszystkie instytucje zajmujące się szkoleniem i kwalifikacją kandydatów na rodziny zastępcze). Uważam za stosunkowo mało istotne, czy osoby zgłaszają się z własnej inicjatywy, czy też przyszły zainteresowane prowadzoną kampanią informacyjną. W każdym przypadku osobom należy się szacunek, grzeczne poprowadzenie rozmowy, a przy tym stanowcze i jasne określenie ich przyszłej roli i procesu przygotowania. Są 2 zasadnicze cele rozmowy wstępnej. Pierwszym z nich jest udzielenie zainteresowanym informacji o roli, której chcą się podjąć. Często zdarza się, ze na rozmowy trafiają osoby niedoinformowane, mające błędne przekonania o rodzicielstwie zastępczym lub pragnące zrealizować swoje cele niezgodne ze standardami ROZ (np. myślące o „posiadaniu” dziecka). Drugim celem rozmowy wstępnej, istotnym pod względem oceny, jest przedstawienie warunków wstępnych stawianych przed kandydatami (typu niekaralność, stan zdrowia, warunki mieszkaniowe lub możliwość zapewnienia lokalu przez powiat itp.) i zebranie wstępnego wywiadu o sytuacji życiowej kandydatów oraz ich motywacji do podjęcia zadań rodziny zastępczej. Przedstawienie oczekiwań wobec kandydatów powinno być jasne i szczegółowe, gdyż na kolejnych etapach nie powinno się dyskwalifikować osób z powodów, o których wcześniej nie poinformowano (np. dany ośrodek oczekuje 3-letniego stażu małżeńskiego, a kandydaci są małżeństwem od 2 lat). Wywiad ma na celu ustalenie, czy nie występują jakieś oczywiste, chociaż nie ujęte w formalne ramy, przeciwwskazania do prowadzenia procedury (np. kandydatom właśnie zmarło dziecko, a nie mają wystarczająco dobrej sytuacji, żeby adoptować dziecko, więc chcą to rozwiązać na drodze rodziny zastępczej). Wywiad ten ma charakter wstępny i doświadczony diagnosta może wyprowadzić z niego dużo wartościowych konkluzji, jednak przestrzegam przed zbyt pochopnym wyciąganiem wniosków. Rozmowa wstępna ma bowiem wykluczyć osoby, o których z góry wiadomo, że nie ukończą pozytywnie procedury kwalifikacyjnej, a nie od razu decydować o kompetencjach przyszłego rodzica zastępczego.

Co do kolejności następnych etapów istnieją rozbieżności. W reprezentowanym przeze mnie Ośrodku najpierw prowadzimy szkolenie, potem diagnozę psychologiczną, na końcu zbieramy dokumenty. Uważam przebieg szkolenia za wartościowy materiał diagnostyczny, na podstawie którego łatwiej prowadzić mi indywidualną diagnozę psychologiczną po szkoleniu. Z drugiej strony rozumiem racje innych Ośrodków, które chcą wykluczyć (za pomocą diagnozy indywidualnej) z długiego i kosztownego szkolenia osoby o niewłaściwych cechach osobowości lub postawach, w związku z czym najpierw prowadzą badania psychologiczne, potem szkolenie.

Zacznę od szkolenia. Rozporządzenie w sprawie rodzin zastępczych reguluje zakres programowy szkolenia dla kandydatów na rodziny zastępcze. Szkolenie ma na celu przekazanie kandydatom wiedzy teoretycznej oraz sprawdzić prawdopodobieństwo sukcesu rodziny w przyszłym stosowaniu tej wiedzy. Chciałbym podkreślić zwłaszcza ten drugi aspekt szkolenia. Z całą pewnością nie uda się przekazać wszystkich treści związanych ze wszystkimi możliwymi sytuacjami, które może spotkać rodzina. Stąd też ważne jest „przetestowanie” umiejętności kandydatów (a więc praktycznej aplikacji zdobytej wiedzy), ale też ich elastyczności, otwartości i gotowości do dalszego samorozwoju.

Program PRIDE, którym się na co dzień w swojej pracy posługuję, jest sprawdzonym narzędziem do szkolenia kandydatów na rodziny zastępcze. Dlatego na nim oprę rozważania dotyczące szkolenia. Kończąc szkolenie kandydat powinien mieć wiedzę i umiejętności w następujących kompetencjach (grupach umiejętności):

1.      Zaspokajanie potrzeb opiekuńczych dziecka: wszystko, co wiąże się z bytową stroną pobytu dziecka w rodzinie (gotowanie, sprzątanie, higiena osobista, funkcjonowanie ekonomiczne rodziny, warunki mieszkaniowe i inne).

2.      Zaspokajanie potrzeb rozwojowych dziecka oraz kompensowanie jego opóźnień. Najszersza grupa umiejętności, zakładająca umiejętność oceny sytuacji psychologicznej dziecka (a więc i wiedzy) oraz działania na rzecz normalnego stymulowania rozwoju (w każdej sferze) i wpływanie na wyrównywanie poziomu rozwoju dziecka (a zatem nadrabianie zaległości rozwojowych lub wyciszanie zbyt rozwiniętych sfer, jak na przykład samodzielności). Kandydaci na rodziców zastępczych specjalistycznych powinni znać sposoby pracy z dziećmi o szczególnych potrzebach rozwojowych i wychowawczych. Przyszły rodzic zastępczy, który „zda egzamin” z tej kompetencji, powinien mieć wyobrażanie o dzieciach, które trafiają do rodzin zastępczych, rozumiejąc przy tym, jak wielka jest różnorodność dzieci i ich problemów. A zatem kompetencja ta zakłada umiejętność indywidualnego podejścia do dziecka, brak schematyzmu.

3.      Szacunek dla więzi dziecka z jego rodziną biologiczną. Celowo rozszerzyłem tutaj zwyczajową nazwę tej kompetencji, która mówi o podtrzymywaniu więzi między dzieckiem a jego rodzicami. To jest podstawowe zadanie rodziców zastępczych, aby starać się aktywnie podtrzymywać, lub wręcz poprawiać, więź emocjonalną z członkami rodziny pochodzenia. Zatem rodzina musi wykazać, że w jej strukturze są poprawne związki emocjonalne i że nie będzie dążyła do emocjonalnego zawłaszczenia dziecka. Zdarza się jednak, że odbudowanie więzi w rodzinie biologicznej nie jest możliwe. Stąd kolejne obowiązki (i umiejętności rodziny zastępczej), jak towarzyszenie dziecku w przeżywaniu straty, okazywanie szacunku dla rodziny biologicznej, tożsamości dziecka, pamiątek z domu etc. Ważna jest umiejętność poszukiwania pozytywnych relacji w dalszej rodzinie dziecka lub osobami znaczącymi dla dziecka spoza rodziny.

4.      Umożliwienie dziecku nawiązania trwałych i prawidłowych więzi z rówieśnikami i dorosłymi. Rodzina powinna wykazać się zdolnościami odbudowywania umiejętności dziecka wchodzenia w związki emocjonalne z innymi ludźmi (profilaktyka lub „terapia” zaburzeń więzi, RAD, choroby sierocej), zarówno z dorosłymi (występującymi w różnych rolach w stosunku do dziecka), jak i rówieśnikami. Ta kompetencja to min. budowanie kompetencji społecznych dziecka.

5.      Poszukiwanie wsparcia. Przyszli rodzice zastępczy muszą zdać sobie sprawę, że sami nie dadzą sobie rady ze wszystkimi potrzebami ich dzieci i że poszukiwanie pomocy nie jest niczym złym ani wstydliwym, i że nie świadczy o ich indolencji. Tutaj mieści się znajomość prawa, swoich praw i obowiązków jako rodziny zastępczej. Rodzina powinna znać system wsparcia dla rodzin zastępczych oraz wiedzieć, do jakich specjalistów może zwrócić się o pomoc w konkretnych sprawach. Tutaj też mieści się poszukiwanie wsparcia u członków swojej rodziny i przyjaciół, a także społeczna akceptacja, z jaką spotykają się przyszli rodzice zastępczy.

 

Kandydaci wspólnie z prowadzącymi szkolenie (postulujemy, żeby zawsze były to co najmniej 2 osoby) powinni dojść do wniosku, że posiadają wiedzę i gotowość do jej stosowania zgodnie z wymienionymi kompetencjami (aspekt diagnostyczny szkolenia). W przypadku, kiedy rodzina nie jest dostatecznie przygotowana, proponujemy realizację indywidualnego planu poprawy sytuacji rodziny. Za wyjątkiem bardzo poważnych i ewidentnych spraw, lepiej jest dać szansę rodzinie, niż ją zupełnie „skreślać”. Poza szacunkiem dla rodziny, jest to uzasadnione proceduralnie – można wciąż wykorzystać pracę włożoną w szkolenie rodziny.

Elementem szkolenia, jeżeli nie zostało to robione wcześniej, powinna być wizyta w domu kandydatów. Oprócz poznania warunków bytowych szkolący mają możliwość zobaczenia kandydatów w ich „naturalnym środowisku” oraz porozmawiania poza spotkaniem grupowym.

Ostatni etap procedury to indywidualna diagnoza psychologiczno-pedagogiczna. Szkolenie, mimo nawet zaawansowanego narzędzia kwalifikacji kandydatów (jak na przykład PRIDE-owska analiza mocnych stron i potrzeb na podstawie kompetencji), nie jest w stanie dostarczyć informacji na temat cech osobowości kandydatów czy też ich życiowych doświadczeń, zarówno wyniesionych z domu rodzinnego, jak i związków w dorosłym życiu. Dlatego postulujemy przeprowadzenie indywidualnej diagnozy, w trakcie której poruszone powinny być następujące tematy (wymienię najważniejsze): motywacja do przyjęcia dzieci, oczekiwania wobec dziecka i ewentualne ograniczenia, historia życia konkretnej osoby (rodzina pochodzenia, nauka, kłopoty wychowawcze, ważne doświadczenia życiowe, napotkane autorytety, formowanie osobowości), obecne relacje rodzinne i społeczne, związki (szczególnie obecne małżeństwo), wychowanie dzieci, życie seksualne, praca. Obok podstawowej tu metody rozmowy kierowanej i wywiadu należy przeprowadzić badania standaryzowanymi narzędziami psychologicznymi lub testami projekcyjnymi, co pomaga zobiektywizować wyniki badań. Proponuję zastosowanie kwestionariusza osobowości, testu zdań niedokończonych, testu projekcyjnego oraz kwestionariusza badającego strukturę rodziny i/lub postawy rodzicielskie.

W tym czasie powinny pojawić się dokumenty potwierdzające spełnianie warunków formalnych: odpis aktu małżeństwa, zaświadczenia o niekaralności, zaświadczenia o ogólnym stanie zdrowia, zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach, opinia miejscowego OPS oraz przedstawiane w sądach, acz zupełnie bezwartościowe zaświadczenia z poradni zdrowia psychicznego i terapii uzależnień.

Dopiero po podsumowaniu wyników szkolenia i indywidualnej diagnozy Komisja Kwalifikacyjna może przystąpić do oceny i decydowania o dalszym losie kandydatów. Komisja powinna wysłuchać zdania specjalistów pracujących bezpośrednio z rodziną. W skład Komisji powinny wejść osoby mające doświadczenie w pracy z rodzinami oraz dziećmi, tak aby racjonalnie ocenić możliwości kandydatów; racjonalnie, to znaczy nie stawiając wygórowanych lub nie mających związku z opieka zastępczą wymagań.

 

Na podstawie tego wszystkiego, o czym pisałem, proponuję wprowadzenie następujących standardów dotyczących oceny i kwalifikacji:

1.      rodzina dowiaduje się o swoich przyszłych obowiązkach i metodzie kwalifikacji;

2.      wszyscy specjaliści zaangażowani w proces kwalifikacji pracują w oparciu o tę samą metodę szkoleniową i zgodnie z jedną, przyjętą procedurę;

3.      proces kwalifikacji obejmuje szkolenie (spotkania grupowe i konsultacje indywidualne) i indywidualną diagnozę psychologiczno-pedagogiczną. Szkolenie jest prowadzone przez co najmniej 2 osoby;

4.      szkolenie obejmuje treści związane z umiejętnościami opiekuńczymi, zaspakajaniem potrzeb emocjonalnych i rozwojowych i kompensacją opóźnień, szacunkiem dla rodziny dziecka z naciskiem na reintegrację rodziny i wzmacnianie więzi, tworzeniem bezpiecznych relacji rówieśniczych i z dorosłymi, pracę w zespole (rodzinnym i profesjonalnym);

5.      Elementem szkolenia jest dokonanie przez rodzinę analizy własnych umiejętności dotyczących pracy z dzieckiem i jego rodziną;

6.      diagnoza indywidualna prowadzona jest przez psychologa i innych specjalistów zgodnie z indywidualną sytuacją danej rodziny i obejmuje min. badania narzędziami psychologicznymi, w tym rozmowy kierowane i narzędzia standaryzowane;

7.      metoda kwalifikacji obejmuje możliwość dokonania charakterystyki rodziny na podstawie wyników szkolenia (ocena umiejętności w zakresie pomocy dziecku w rodzinie zastępczej) oraz indywidualnej diagnozy psychologiczno-pedagogicznej (ocena pod względem osobowościowym oraz sytuacji życiowej);

8.      ostateczna kwalifikacja dokonywana jest przez komisję kwalifikacyjną, w skład której wchodzą prowadzący szkolenie, osoby sporządzające diagnozę indywidualną oraz przedstawiciele ośrodka kwalifikującego;

9.      komisja może wydać zaświadczenie kwalifikacyjne szczegółową w zależności od oceny przygotowania i predyspozycji kandydatów do pracy z konkretnymi dziećmi i ich rodzinami;

10.  odrzucenie kandydatury danej osoby jest ostatecznością; powinno dążyć się do wspólnego z rodziną wypracowania planu dostosowania możliwości (zaspokojenia potrzeb) rodziny do pełnienia funkcji rodziny zastępczej.


Dodaj komentarz, wszystkich (0):



2018-wskazania-1-za-2017-rok.pdf
Wg aktualnych umów /z aneksem/ (rozmiar: 635 KB)

klauzula--dla-uczestnikw.pdf
Klauzula informacyjna dla uczestników (rozmiar: 410 KB)

cd.-wskazania-1-podatku-za-2016-rok-wykaz-wg-umow-z-podpisanym-aneksem.pdf
Umowy z aneksem (rozmiar: 552 KB)

17-gwiazdka-program.pdf
ZABAWA GWIAZDKOWA W PATIO AHE (rozmiar: 570 KB)

wskazania-1-podatku-za-16r-do-umow-z-aneksem.pdf
ANEKS PODPISANY DO 27 X 17 (rozmiar: 420 KB)

brak-wskazan.pdf
UMOWY BEZ WSKAZAŃ; UMOWY ROZWIĄZANE (rozmiar: 325 KB)

17-zgloszenie-on-do-programu-pomocy.pdf
Do podprogramu 17 wg kryteriów doboru (rozmiar: 338 KB)

17-zgloszenie-rz-do-programu-pomocy.pdf
Do podprogramu 17 wg kryteriów doboru (rozmiar: 186 KB)

17-nowa-umowa-uzyczenia.pdf
Od 17.09.17. Nowa Umowa dla wszystkich (rozmiar: 643 KB)

17-nowy-wniosek-o-uzyczenie-konta-bankowego.pdf
Od 17.09.17. Wniosek dla wszystkich (rozmiar: 435 KB)

pomagaj-z-nami-ws-2.pdf
Działo się w TESCO 25 i 26 marca (rozmiar: 1172 KB)

pomagaj-z-nami-ws-1.pdf
Kupuj i głosuj w TESCO (rozmiar: 1026 KB)

wskaznia-1-za-15r-2.pdf
Wykaz wg umów 11/11 - 3/16 (rozmiar: 413 KB)

wskazania-1-podatku-za-15r-1.pdf
Wykaz wg umów: 1/07 - 10/11 (rozmiar: 411 KB)

ja-i-moj-dom--1--640x480.jpg
Wydrukuj i podaj dalej... (rozmiar: 106 KB)

wspolpraca-organizatora-pieczy-zastepczej-z-rodzinami-zast8230.pdf
Współpraca organizatora Pieczy Zastępczej z Rodzinami Zastępczymi - perspektywa opiekunów. (rozmiar: 45 KB)

dzialamy-wspolnie-nowe.pdf2.pdf
(rozmiar: 486 KB)

baner.doc
baner - ustaw u siebie (rozmiar: 30 KB)

wspolpraca-organizatora-pieczy-zastepczej-z-rodzinami-zast8230.pdf
Współpraca organizatora Pieczy Zastępczej z Rodzinami Zastępczymi - perspektywa opiekunów. (rozmiar: 45 KB)

 

PIKNIK 2013  W PABIANICACH


 WIECZÓR GWIAZDKOWY 2013

 


 

Jesteś gościem na naszej stronie, aktualnie gości online 


Pozycjonowanie tej strony zapewnia Top Solutions.


Mapa strony